Văn Hóa

Nguồn gốc Việt (Nam) của tên 12 con giáp - Hợi gỏi cúi/heo (phần 5B)

Bài viết này bàn về khả năng tên gọi 12 con giáp có gốc là tiếng Việt cổ, chú trọng đến chi thứ 12 là Hợi, đặc biệt cho năm Kỷ Hợi sắp đến (5/2/2019).

 Xem chi tiết »
Tẩm liệm hay tấn/tẫn/tẩn liệm?

Tản mạn về tiếng Việt "hiện tượng đồng hoá âm thanh" (phần 3)

 Xem chi tiết »
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - vài nhận xét về cách dùng "ăn chay, ăn kiêng, ăn tạp, khem, cữ" (phần 12)

Phần này bàn về một số cách dùng trong tiếng Việt như “ăn chay, ăn kiêng, ăn khem” và "ăn tạp" thời các LM Alexandre de Rhodes và Jeronimo Maiorica sang An Nam truyền đạo. Đây là những ‘cầu nối’ để có thể giải thích một số cách đọc tiếng Việt hiện đại và cho ta thấy rõ hơn quá trình hình thành tiếng Việt cũng như sự khác biệt từ góc nhìn tín ngưỡng (Công giáo so với Phật giáo chẳng hạn).

 Xem chi tiết »
Tập tục lễ Tết Trung Thu

Theo phong tục tập quán văn hóa Việt Nam, hằng năm vào mùa Thu có ngày lễ Tết Trung Thu, 15.08. âm lịch. Ngày lễ này mang đậm mầu sắc lễ hội văn hóa xã hội cùng cho trẻ con thiếu nhi nhiều hơn.

 Xem chi tiết »
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - cách dùng mẫu/mẹ và An Nam Mít (phần 10)

Phần này bàn về các ghi nhận trong tự điển Việt Bồ La (trang 461) về cách dùng An Nam và tám người mẹ - tương phản với khái niệm "Nhất phu nhất phụ[1]" vào thời kỳ LM de Rhodes sang Đông Á truyền đạo.

 Xem chi tiết »
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - vài nhận xét về tên gọi và cách đọc (phần 11)

Tiếng Việt thời LM de Rhodes - vài nhận xét về tên gọi và cách đọc

 Xem chi tiết »
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - cách gọi ngày tháng/thời gian (phần 6)

Phần này bàn về các cách gọi thời gian như giờ, ngày, tháng trong tiếng Việt vào thời LM de Rhodes sang An Nam truyền đạo. Tài liệu tham khảo chính của bài viết là các tác phẩm Nôm của LM Maiorica và Bản Báo Cáo vắn tắt về tiếng An Nam hay Đông Kinh (viết tắt là BBC), Phép Giảng Tám Ngày (PGTN) và từ điển Annam-Lusitan-Latinh (thường gọi là từ điển Việt-Bồ-La, viết tắt là VBL) có thể tra từ điển này trên mạng.

 Xem chi tiết »
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - vài suy nghĩ về 'Phép Giảng Tám Ngày' (phần 9)

Phần này bàn về cuốn "Phép Giảng Tám Ngày - Phép giảng tám ngày cho kẻ muốn chịu phép rửa tội, mà vào đạo thánh đức Chúa trời". Các tương quan ghi nhận trong bài cho thấy LM Alexandre de Rhodes đã sử dụng nhiều tài liệu dòng Tên để hoàn thành cuốn sách giáo lý này.

 Xem chi tiết »
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - dạng bị (thụ) động (passive voice) - phần 8

Phần này bàn về các ghi nhận thời tự điển Việt Bồ La về dạng bị động trong tiếng Việt, cũng là vào lúc các LM Dòng Tên sang Đông Á truyền đạo. Các tương quan ngữ âm đưa ra trong bài này như bị ~ phải, thụ ~ chịu, đắc ~ được không nhất thiết khẳng định nguồn gốc Môn-Khme, Nam Á hay Hán cổ của những từ này vì cần nhiều dữ kiện hơn nữa.

 Xem chi tiết »
Tiếng Việt từ thời LM de Rhodes - Kinh Lạy Cha (phần 5B)

Phần này bàn về tiếng Việt dùng trong Kinh Lạy Cha (KLC) qua các văn bản từ thời bình minh của chữ quốc ngữ. Tiếp theo bài viết 5A, bài 5B sẽ ghi nhận thêm các dữ kiện nhìn KLC từ các lăng kính khác nhau, hi vọng người đọc sẽ thấy thích thú và tìm hiểu sâu xa hơn.

 Xem chi tiết »
Tiếng Việt thời LM de Rhodes - sinh thì là chết?

Các phần trước của loạt bài "Sinh thì là chết?" (11.1, 11.2 và 11.3) đã ghi nhận khả năng liên hệ sinh 生 trong sinh thì với cách đọc Hán Việt thăng[1] 升 và phương ngữ ở phía Nam Trung Quốc (TQ) qua dạng sing/seng (shēng bình thanh, giọng BK bây giờ), hay là một cách dùng nhầm của tiếng Việt[2] (so với nghĩa sinh thì/sinh thời trong tiếng Việt hiện đại).

 Xem chi tiết »
Cây nêu

Cây nêu là một nét văn hóa dân tộc, và là một trong các tục lệ cổ truyền của nhiều dân tộc tại Việt Nam vào dịp Tết Nguyên Đán. Dân gian có câu:

 Xem chi tiết »
Đạo Công giáo với đạo hiếu dân tộc Việt

Tham luận của TS. Phạm Huy Thông* tại cuộc Tọa đàm khoa học: “Lễ Vu Lan - đạo Hiếu, giá trị nhân văn của Phật giáo với xã hội Việt Nam hôm nay” do Trung tâm bảo tồn di sản Tôn giáo của Ban Tôn giáo Chính Phủ và Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức vào ngày 23/7/2014.

 Xem chi tiết »
Ngày tết, người Công giáo bàn về Đạo Hiếu

‘Đạo hiếu’ là một phong tục đã đâm rễ sâu trong đời sống người Việt (không phải là một tôn giáo đúng nghĩa).

 Xem chi tiết »
Người Công giáo với Tết cổ truyền dân tộc

Đạo Công giáo ra đời ở Trung Á nhưng lại phát triển mạnh ở châu Âu nên mang nhiều dấu ấn văn hóa của châu lục này. Một trong các dấu ấn đó chính là lịch Phụng vụ của giáo hội tính theo dương lịch.

 Xem chi tiết »
Tết đến nói chuyện về Tết Nguyên Đán

Bước sang năm mới Dương lịch thì tâm hồn của những người con Đất Việt dù ở bất cứ nơi đâu cũng bắt đầu nôn nao, nô nức, rộn ràng đón mừng dịp lễ hội lớn nhất trong năm: Tết Nguyên Đán (hay còn gọi là Tết Cả, Tết Ta, Tết Âm Lịch, Tết Cổ Truyền, hay chỉ đơn giản là Tết).

 Xem chi tiết »
12 3 4 5 Sau >>
Lên đầu trang