Một thoáng Côn Đảo

8/3/2011 10:03:51 PM
Côn Đảo, điểm du lịch nổi tiếng thu hút du khách thập phương. Tham quan và tìm hiểu một thời quá khứ vang bóng của những nhà tù “địa ngục trần gian” và hành trình đến với thiên nhiên biển đảo với những bãi biển tuyệt đẹp, sạch sẽ, trong xanh, sóng nhẹ sẽ là thời gian đáng nhớ cho một kỳ nghỉ.

01-ConDao-HangdaDucMe.jpg

Chính vì thế, tôi phấn khởi đến thăm Côn Đảo lần đầu. Từ phi trường Tân sơn nhất, máy bay lên cao vòng xuống miền Tây rồi ra biển lớn. Chỉ 45 phút bay là đến Côn Đảo. Trên cao nhìn xuống, Côn Đảo như một dãi núi ngút màu xanh tuyệt đẹp giữa đại dương bao la. Máy bay hạ thấp dần trên mặt biển, nước trong xanh thấy rõ san hô và đàn cá bơi lội. Phi công lượn điêu luyện giữa hai dãy núi rồi đáp xuống sân bay sát bờ biển. Mỗi ngày có 4 chuyến bay Sài gòn – Côn đảo và 1 chuyến bay Cần thơ – Côn đảo. Mỗi tháng có 12 chuyến tàu nối Vũng tàu – Côn đảo.

Hang Đá Đức Mẹ

Côn Đảo có Hang Đá Đức Mẹ trên núi khá cao đã có gần 80 năm lịch sử. Đường lên núi ghập ghềnh đá khó đặt bước chân, phải bám từng bước mà leo. Khá vất vả và ướt đẫm mồ hôi để lên đến Hang đá. Khung cảnh hoang sơ tựa thưở xưa lắm. Hai vách đá dựng đứng,tảng đá to có một hang nhỏ, tượng Đức Mẹ trên cao, có hoa tươi và mấy ngọn nến nhỏ. Chúng tôi thắp nến, ánh sáng lung linh xua tan bóng tối bên trong, hang đá ấm dần lên qua lời kinh chuỗi hạt Mân Côi. Chúng tôi sốt mến hát ca dâng kính Mẹ rồi thinh lặng cầu nguyện. Chung quanh vách đá có những bảng tạ ơn bằng tiếng Pháp ghi từ năm 1941, có những hàng chữ không đọc được mờ mịt dấu thời gian. Trước Hang Đá có một khối đá lớn với 3 chữ được khắc sâu vào đá N.D.L. Hỏi han những vị cao niên, tôi nghe kể từ những năm 1930, có một người Pháp đã khám phá ra hang đá này, ông đã đặt tượng Đức Mẹ và có thể 3 chữ N.D.L là Notre - Dame De Lourdes?. Tôi có hành hương đến Đức Mẹ Lộ Đức. So sánh hai nơi, thấy có nét giống nhau từ khung cảnh đến hang đá. Lộ Đức nằm dưới chân dẫy núi Pyrénées, miền Tây Nam nước Pháp là một điểm hành hương kính Đức Mẹ nổi tiếng nhất thế giới. Xa xưa nơi đây chỉ là một ngôi làng nhỏ bé hẻo lánh thuộc địa phận Tarbes. Từ ngày 11 tháng 2 đến ngày 16 tháng 7 năm 1858, Đức trinh nữ Maria đã hiện ra với Bernadette tất cả 18 lần. Mỗi lần Đức Mẹ hiện ra, Người đều khuyên Bernadette hãy siêng năng lần hạt và làm việc đền tội thay cho các người tội lỗi, yếu đuối. Đức Mẹ còn yêu cầu người ta hãy xây cất cho Ngài một ngôi thánh đướng ở Lộ Đức để dâng kính Mẹ.

Theo lời kể ngày xưa nơi đây nhiều người đến hành hương, vẫn thường có kiệu tượng Đức Mẹ. Sau 1975, tượng bị phá bỏ, nơi đây bị quên lãng hơn 20 năm. Đến năm 1997, sau hai tháng dọn dẹp mới có lối đi lên, một mặt bằng nhỏ trước hang đá. Bà con giáo dân đặt tượng mới.Từ đó nơi Hang Đá Đức Mẹ Côn Lôn, hàng ngày có người lên viếng Mẹ dâng lời kinh hạt. Những ngư dân thường lên kính viếng và cầu nguyện. Những ngư dân đi đánh cá xa từ Phú Yên Bình Định, từ Vinh Tân Thanh Xuân vùng Lagi, Thanh Hải Phú Hài vùng Phan Thiết thường vào Bến Đầm tránh bão tố mua lương thực và nhiên liệu, họ tìm đến khấn xin với Đức Mẹ. Bà con giáo dân trên đảo cũng thường xuyên lên núi viếng Mẹ dù gặp những cấm cách của chính quyền.

Tôi thầm nguyện xin với Đức Mẹ cho tương lai nơi đây là nơi Mẹ chọn như một địa chỉ thân thương để trở thành điểm hành hương dâng kính Mẹ.

Thiên nhiên Côn Đảo (x.Lịch sử nhà tù Côn Đảo)

Côn Lôn là một trong những quần đảo tiền tiêu của nước ta, “nguy nga đứng trấn giữa biển Đông” (Đại Nam nhất thống chí), bao gồm 14 hòn đảo lớn nhỏ, với tổng diện tích 72,18km2, trải ra trên một vùng biển có tọa độ địa lý từ 106045’ kinh độ đông; từ 8034’ đến 8049’ vĩ độ bắc[1].

Đường biển từ Côn Lôn đến Vũng tàu dài 179 km, đến thành phố Hồ Chí Minh 230 km, đến cửa sông Hậu 83 km, đến thành phố Cần Thơ 165 km.

Sử sách nước ta xưa nay gọi hòn đảo lớn nhất là đảo Côn Lôn (gọi tắt là Côn Đảo), cả quần đảo này cũng gọi chung bằng địa danh ấy – quần đảo Côn Lôn. Người ta cũng thường gặp những biến dạng gần gũi của từ đó như: Côn Lôn Sơn, Côn Sơn, Côn Nôn. Từ ngày thành lập đặc khu Vũng Tàu – Côn Đảo (30-5-1979), Côn Đảo là địa danh chính thức của hòn đảo lớn nhất cũng như của cả quần đảo.

Đảo Côn Lôn là một hòn đảo lớn từ Đông sang Tây, dài 15 km, chỗ rộng nhất là 9km, chỗ hẹp nhất khoảng 1 km. Với diện tích 51,52 km2, đảo Côn Lôn chiếm gần 2-3 tổng diện tích quần đảo. Trên đảo có thị trấn Côn Đảo nằm ở tọa độ 8040’57” vĩ độ bắc, 106036’10” kinh độ đông. Nói đến quần đảo Côn Lôn là nói đến hòn đảo này, vì đời sống kinh tế, chính trị và xã hội của cả quần đảo tập trung ở đây. Từ khi Pháp thiết lập nhà tù, Côn Đảo không còn dân thường. Không kể tù nhân, bộ máy cai trị (kể cả vợ con họ) trước Cách mạng tháng Tám (1945) không đến 500 người.

Hòn Bà tiếp giáp với hòn Côn Lôn về phía Tây Nam, hai đảo chỉ cách nhau bằng khe nước Họng Đầm không quá 20m. Giữa hai đảo này là Vũng Đầm, còn gọi là vịnh Tây Nam, giống hình cái quạt mở về hướng Tây Bắc. Vũng Đầm sâu, lại ở vào nơi khuất gió, thuận tiện cho việc xây dựng một bến cảng tốt.

Hòn Bảy Cạnh nằm trước mặt thị trấn Côn Lôn, trên đó có ngọn Hải Đăng Côn Đảo, rọi đường cho tàu bè quốc tế đi lại.

Hòn Bông Lan nằm sát Hòn Bảy Cạnh, từ xa trông giống như nửa chiếc bánh bông lan.

Hòn Cau cách Côn Lôn chừng 12km về hướng Đông Bắc, nơi chim yến hay làm tổ. Dưới thời phong kiến, người dân ở đây phải thu lượm tổ yến (yến sào) để dâng nộp cho triều đình sản vật đặc biệt này. Đất đai Hòn Cau phì nhiêu, cây cỏ tươi tốt. Xưa kia ở đây có loại cau quả to, vỏ hồng, vị ngon, người Gia Định rất ưa chuộng, mua với giá cao (Gia Định thành thông chí).

Hòn Tài Nhỏ, Hòn Tài Lớn, Hòn Trách Nhỏ, Hòn Trác Lớn, họp thành một chuỗi đảo nhỏ nối tiếp Hòn Bảy Cạnh, kéo dài từ Đông Bắc xuống Tây Nam, che chắn cho đảo Côn Lôn.

Hòn Trọc, còn gọi là Hòn Trai vì ở đó có nhiều trai ốc biển. Hòn Tre Lớn, Hòn Tre Nhỏ tiếp nối nhau che chắn phía Tây và Tây Bắc đảo Côn Lôn.

Hòn Trứng, còn gọi là Hòn Đá Bạc nằm xa đảo Côn Lôn về hướng Đông Bắc. Ở đây không có cây cối nhưng lại là nơi trú chân, làm tổ, đẻ trứng của các loài chim biển, biến đảo này thành một trong những “sân chim” của miền Nam nước ta.

Hòn Vung trông giống như chiếng vung nồi úp chụp xuống mặt biển xanh, là một hòn đảo nhỏ ở phía Tây Nam quần đảo.

Diện tích 13 hòn đảo kể trên cộng lại chỉ bằng nửa diện tích đảo Côn Lôn. Đất canh tác ở đây không đáng kể, trừ mấy hòn đảo lớn như Hòn Bà, Hòn Bảy Cạnh, Hòn Cau, các đảo khác trông như những trái núi đá vượt lên khỏi mặt biển với những bãi cát nhỏ, chói lòa ánh nắng trong những ngày đẹp trời.

Địa hình quần đảo Côn Lôn chủ yếu là đồi núi. Diện tích núi đồi là 6.328 hecta, chiếm 88,4% tổng diện tích tự nhiên, đá lộ tương đối nhiều. Những ngọn núi cao nhất đều ở đảo Côn Lôn, như núi Chúa cao tới 515m. Ngọn núi phía Nam thị trấn Côn Đảo cao 577m.

Thị trấn Côn Đảo nằm trên một thung lũng hình bán nguyệt, dài từ 8 đến 10km, rộng từ 2 đến 3km, ba bề có núi bao bọc, mặt trông ra vịnh Côn Lôn (còn gọi là vịnh Đông Nam hay vịnh Đề Lao). Khu vực tương đối bằng phẳng thứ hai là làng Cỏ Ống. Hai thung lũng này đất đai bằng phẳng, có nhiều chỗ trũng tạo thành hồ nước và ruộng trồng lúa. Côn đảo không có sông mà chỉ có những dòng suối cạn, hai con suối đáng kể đều ở trong khu vực thị trấn. Dòng suối thứ nhất bắt nguồn từ phía Sở Tiêu, Sở Lò Gạch chảy vòng phía sau thị trấn và đổ ra vịnh Đông Nam gần Sở Muối An Hội. Dòng suối thứ hai bắt đầu từ khu vực Sở Ruộng dưới chân núi Chúa và chảy ra cống Lò Bò gần mũi Lò Vôi. Đất đai nông nghiệp chiếm 3,2% tổng diện tích, chủ yếu tập trung ở hai khu vực này và ở Hòn Cau.

Khí hậu Côn Đảo là loại khí hậu đại dương. Nhiệt độ trung bình hàng năm là 26,90C. Lượng mưa trung bình là 2.200mm. Côn Đảo có 2 mùa rõ rệt: mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11, mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4. Tháng một là tháng khô nhất nhất trong năm. Mùa khô thời tiết mát mẻ hơn, nhiệt độ trung bình là 240C, tháng 2 là tháng mát nhất, nhiệt độ trung bình là 220C. Oi bức nhất là tháng 5, có lúc tới 340C. Độ ẩm trung bình hàng năm trên đảo là 80%.

Gió mùa Đông Đông Bắc ở Côn Đảo thường rất mạnh, từ cấp 6 đến cấp 7, người dân thường gọi là gió chướng, gây nhiều trở ngại cho sinh hoạt. Người tù thường lợi dụng mùa gió này để thả bè vượt ngục trở về đất liền.

Nhìn chung, khí hậu Côn Đảo trong lành, thuận lợi cho sức khỏe con người. Nhưng điều này còn tùy thuộc rất nhiều ở vị trí cụ thể, nơi ở cao hay thấp, có chướng ngại che chắn gió nhiều hay ít. Nước ngầm là nguồn nước ngọt chủ yếu ở đảo để dùng trong sinh hoạt cũng như trong mọi hoạt động kinh tế.

Về thực vật, Côn Đảo có những loài đại diện cho những vùng khác nhau trên đất nước Việt Nam. Theo thống kê sơ bộ, Côn Đảo có các cây thuộc 22 bộ, 71 họ, 191 chi, 285 loài. Quăng và găng là hai thứ gỗ quý ở Côn Đảo. Ở đây cũng có nhiều cây thuốc có giá trị như thiên niên kiện, ngũ gia bì, sâm nam, hà thủ ô, cam thảo, đỗ trọng, hương nhu, ngải cứu ở Hòn Bảy Cạnh nổi tiếng là tốt, người dân gọi là ngải Bảy Cạnh dùng chữa các chứng bệnh đường ruột.

Chim và thú ở Côn Đảo có tới 100 loài thuộc 50 bộ, 22 họ. Sóc mun và chim gầm ghì trắng chỉ ở Côn Đảo mới có. Những sản vật quý như tổ yến đồi mồi, vích (loại rùa biển khổng lồ có con dài tới 1,5m, nặng cả tạ), cá heo, cá mập, rau câu, rong mơ, hải sâm,… với trữ lượng đáng kể.

Côn Đảo có tiềm năng lớn để phát triển du lịch. Riêng đảo Côn Lôn đã có 24 bãi biển lớn nhỏ.

Một vài địa danh tham quan

- Dinh chúa Đảo: Trước đây là nơi ở và làm việc của các đời chúa đảo, tìm hiểu lịch sử hình thành Côn Đảo thông qua các hiện vật, cổ vật, hình ảnh và các tư liệu được lưu lại từ thời Pháp đến nay.

- Trại tù Phú Sơn, Phú Hải: Nơi ghi dấu bước chân lưu đày của hàng trăm nghìn người tù cộng sản với các truyền thuyết về Hầm Xay Lúa, phòng tra tấn mang tên Phòng Tối, …

- Biệt Giam Chuồng Cọp: Bao gồm 40 "chuồng giam" và 60 phòng tắm nắng (phòng giam không có mái che), nơi các hình thức tra tấn và cực hình dã man nhất được áp dụng đối với tù nhân chính trị cộng sản

- Khu biệt lập Chuồng Bò: Vốn từng là nơi chăn nuôi bò, nuôi heo với 9 phòng biệt giam, 24 hộc chứa heo, 2 chuồng nhốt bò và 1 hầm chứa phân bò. Năm 1930, Pháp biến chuồng bò thành một trại giam các tù nhân nữ. Năm 1963, để mở rộng nhà tù, Mỹ sửa 24 hộc nuôi heo thành 24 phòng giam.

- Nghĩa trang Hàng Dương

- Miếu bà Phi Yến:

- Cảng Bến Đầm:
Từ trung tâm thị trấn đướng sá rất tốt về bến Đầm, có những cảnh đẹp thiên nhiên như Bãi Đá Trắng, Mũi Cá Mập, Đỉnh Tình Yêu. Tại bến Đầm, từ cầu cảng, thấy vẻ đẹp hoang sơ của hòn Bà và hòn Vung cách đó không xa.

- Tắm biển bãi Nhát: Sau 4 giờ chiều, khi thủy triều xuống, bãi Nhát lộ dần với bãi cát trắng phẳng lì sóng nhẹ.

- Bãi Đầm Trầu: là bãi biển hoang sơ và đẹp như bãi biển Tân lý, Cam Bình ở Lagi Bình thuận. Cách Sân bay mấy trăm mét có lối rẽ vào Miếu Cậu nơi thờ hoàng tử Cải, con của chúa Nguyễn Ánh và bà Hoàng Phi Yến là đến bãi tắm.

- Vườn quốc gia Côn Đảo có những hệ sinh thái rừng nguyên sinh Côn Đảo với nhiều loại động thực vật quý hiếm. Khi thủy triều xuống, bơi lặn ngắm san hô tại bãi Ông Đụng.


Lời kết

Cù lao bắt nguồn từ Poulo, tiếng Mã Lai là hòn đảo. Cù Lao Côn Đảo (Poulo Condor) với Cù Lao Chàm là những điểm dừng quan trọng trên hải trình Đông Tây. Hai hòn đảo này luôn được ghi chú cẩn thận qua các câu chuyện kể cũng như các bản đồ hàng hải những thế kỷ qua.Từ xa xưa các thuyền trưởng và thủy thủ đã lưu ý đến các vùng đá ngầm và san hô của quần đảo Paracels (Hoàng Sa) Và Spartley (Trường Sa). Đi vào vùng biển đó mà gặp bảo tố, tàu rất dễ tan vỡ nếu sống sót cũng chẳng có ai cứu và tìm thấy thực phẩm. Trái lại họ biết rất rõ lộ trình dọc duyên hải Champa và Đại Việt với những lạch nước sâu, nhiều cảng sông biển có thể trú ẩn khi gặp giông bão, nơi có nhiều dân cư sinh sống, giúp đỡ khi cần thiết hoặc cung cấp nước ngọt, thực phẩm và chất đốt như củi, than đốt.

Nếu đi từ phía Nam lên phía Bắc, tức từ Malacca, các thuyền buồm hướng đến Côn Đảo rồi tiếp tục hướng Tây Bắc áp sát vùng biển từ Vũng Tàu đến Touron (Đà Nẵng). Núi Đá Bia (Varella, Vũng Rô) là một địa điểm mà ngoài khơi rất dễ thấy. Họ tiếp tục qua các đảo Cambir (Cù lao Xanh), rồi Falso Campello (Cù lao Chàm Giả, tức Cù Lao Ré) ngày nay gọi là Lý Sơn thuộc tỉnh Quảng Ngãi, để tiến về Cù lao Chàm thật. Tại đây họ lấy nước ngọt, thực phẩm, mua hàng hóa rồi quay mũi thuyền về hướng Đông Bắc đi Macau.

Trong hành trình Nam tiến, các triều đại phong kiến Việt Nam đã mở mang, khai thác, xây dựng và bảo vệ quần đảo Côn Lôn, thực hiện chủ quyền của mình một cách thường xuyên liên tục để biến quần đảo Côn Lôn thành một nơi trù phú.

Côn Đảo ngày nay có nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham quan nghĩ dưỡng mỗi ngày một đông đảo. Khung cảnh thiên nhiên lý tưởng. Đặc sản biển phong phú. Những địa danh lịch sử một thời ghi dấu chiến tranh. Có một Ngôi Chùa đang xây rất lớn lưng chừng núi. Cơ sở hạ tầng được tỉnh Bà rịa – Vũng tàu đầu tư nên rất khang trang như thị xã Bà rịa.

Tôi được biết đảo Phú Quốc đã có ngôi Nhà thờ mới, đảo Phú quý đã có giấy phép xây dựng Nhà thờ mới.Tôi hy vọng với sự đổi mới của đất nước, một ngày gần đây, giáo dân toàn cầu cũng sẽ biết đến hòn đảo xinh đẹp mang tên Cù lao Côn Lôn sẽ có một Ngôi Thánh Đường, người dân trên đảo sẽ đến cầu nguyện dâng thánh lễ và có những sinh hoạt tôn giáo bình thường như bao nhiêu nơi khác trên thế giới này.


Côn Đảo 13.7.2011
Lm Giuse Nguyễn Hữu An

--------

[1] Từ năm 1995, Nhà nước giao cho huyện Côn Đảo được quản lý thêm 2 hòn đảo mang tên Hòn Anh và Hòn Em (còn gọi là Hòn Trứng Lớn và Hòn Trứng Nhỏ) cách trung tâm thị trấn Côn Đảo 27 hải lý về phía tây (chếch Nam 50). Với 16 hòn đảo kể trên Côn Đảo có tổng diện tích là: 76,71 km2.

Lên đầu trang