Đạo Công Giáo và Đạo... Ông Bà

8/13/2020 7:32:12 PM
Lý do quan trọng được nêu khiến Đạo Công Giáo bị cấm cách ở Việt nam trong các thế kỷ 18 và 19 là vì vua chúa thời ấy cho rằng đạo này không thờ kính ông bà tổ tiên. Năm 1833 vua Minh Mạng ra chiếu chỉ nói: “ Người Tây Phương đến đây rao giảng Đạo Ki Tô. Chúng đánh lừa ngu dân bằng giáo huấn về Thiên Đàng và Hỏa Ngục. Chúng không tôn kính và không cúng giỗ tổ tiên. Chúng thật là bọn vô đạo. Cũng cùng một lý do ấy, vào năm 1848 vua Tự Đức đưa ra khẳng định: Ki Tô giáo là tà đạo vì các tín đồ không thờ kính tổ tiên và có nhiều điều mê tín” ( Nguồn Conggiao. Info 25/6/2016 – Lm Giu Se Nguyễn Văn Chữ O.P ).

daoongba.jpg
Ảnh minh họa: binhtrung.org

Đạo Công giáo bị bách hại không những chỉ riêng tại Việt Nam vào thời ấy nhưng có thể nói đó là cái định mệnh của Giáo Hội trong khắp mọi nơi, mọi thời. Trước khi Giáo Hội được hình thành thì Đức Ki Tô đã tiên báo những gì GH sẽ phải gánh chịu sau này: “ Ví bằng thế gian ghét bỏ các ngươi thì hãy biết rằng họ đã ghét bỏ Ta trước. Nếu các ngươi thuộc về thế gian  thì thế gian chắc sẽ yêu mến kẻ thuộc về mình. Nhưng  các ngươi không thuộc thế gian, song Ta đã lựa chọn các ngươi ra khỏi thế gian nên thế gian ghét bỏ các ngươi. Hãy nhớ lại lời Ta đã nói  cùng các ngươi. Tớ chẳng lớn hơn chủ, nếu họ đã bắt bớ Ta thì ắt cũng sẽ bắt bớ các ngươi. Bằng họ giữ lời Ta ắt cũng sẽ giữ lời các ngươi” ( Ga 15, 18 -20 ).

 

Sở dĩ đạo  Công Giáo bị ghét bỏ là vì như Chúa nói: Chúng ta không thuộc về thế gian có nghĩa là không có những quan niệm và lối sống  như người đời. Chúa Giê Su bị ném đá rồi bị giết chết chính vì Ngài đã rao giảng những điều người Do Thái không sao có thể chấp nhận. Còn Đạo Công Giáo bị nhà cầm quyền Việt nam thời đó ghét bỏ cho là…vô đạo chỉ vì đã không thờ…Đạo Ông Bà !

 

Tuy được gọi là…Đạo Ông bà nhưng thực chất đây chỉ là một thứ tín ngưỡng dân gian bắt nguồn từ quan  niệm cho rằng  con người ta sinh ra ai cũng có cha mẹ, ông bà, tổ tiên  thì phải tưởng nhớ đến công ơn sinh thành của các ngài. Sự nhớ ơn ấy cần phải được thể hiện ra bên ngoài bằng nhiều cách chẳng hạn tổ chức giỗ kỵ, lập bàn thờ gia tiên, thắp nhang vái lạy những khi cần cầu khẩn điều gì v.v…

 

Về những cách tưởng nhớ như thế, người ta tin rằng những người quá cố đó vẫn còn tồn tại ở đâu đó sau khi chết. Cũng bởi tin tưởng như vậy nên phải chăng Khổng Tử mới đưa ra nguyên tắc có tính nền tảng đạo hiếu  của Nho Giáo thế này: “ Kính kỳ sở tâm, ái kỷ sở thân. Sự tử như sự sinh, sự vong như sự tồn, hiếu chi giã” ( Trung Dung ). Coi cha mẹ ông bà, tuy đã chết nhưng như vẫn sống để phụng  dưỡng tôn kính, đó là đạo hiếu của con người. Sự tôn kính ông bà, cha mẹ như thế gọi là Đạo Thờ Ông Bà. Tuy nhiên cái gọi là Đạo Thờ Ông bà ấy nói cho cùng đó chỉ có thể gọi là nét văn hóa của người Việt xưa ảnh hưởng của Nho Giáo chứ không thể theo nghĩa của một con đường tâm linh.

 

Mặt khác những hình thức tưởng nhớ ấy thường là pha màu sắc mê tín dị đoan, chẳng hạn trong những ngày giỗ chạp, lễ  tết, con cháu thắp nhang bày lễ ( bát cơm, con gà, chén rượu ) trên bàn thờ hoặc dựng cây nêu ngoài ngõ để…mời ông bà về dự với con cháu. Nếu điều tin tưởng ấy mà có thật  thì chẳng lẽ sự tồn tại của những con người đã khuất ấy chỉ tồn tại cách vất vưởng ở đâu đó hay sao ? Lại nữa cũng vì sự tin tưởng hoàn toàn không có cơ sở ấy, người ta mới sinh ra các tục lệ đốt vàng mã, ngựa xe, tiền bạc, nhà cửa, áo quần để người chết có cái để…dùng và nếu chẳng có những thứ đó thì vong hồn tổ tiên sẽ ra sao ?

 

Thờ kính như vậy, thật chẳng ích lợi gì cho cả người thờ lẫn đối tượng  được thờ là ông bà tổ tiên. Trái lại  người Công giáo  tin có Thiên Đàng, Hỏa Ngục, sau khi chết nếu trong ơn nghĩa Chúa thì được lên Thiên Đàng còn không thì phải vào Hỏa Ngục. Ngoài hai nơi ấy ra còn có  Luyện Ngục là nơi để được thanh luyện trước khi vào Thiên Đàng hưởng Nhan Thánh Chúa đời đời.

 

Lòng hiếu thảo của người Công Giáo đối với cha mẹ, ông bà, tổ tiên được thể hiện bằng việc xin lễ, cầu nguyện và làm các việc lành phúc đức có ý hồi hướng cho các ngài. Hàng năm Giáo Hội dành cả tháng mười một để kính nhớ tổ tiên trong mầu nhiệm các Thánh cùng thông công.

 

Chính vì tin vào sự hiện hữu của Thiên Đàng và Hỏa Ngục mà người Công Giáo biết làm lành lánh dữ, Thế nhưng  cũng chính vì giảng dạy niềm tin ấy mà Đạo Công giáo đã bị vua chúa quan quyền thời đó quyết tâm cấm đoán, triệt hạ bởi cho là việc…ngu dân ?

 

Cha ông  trong nhiều thế hệ đã trải qua biết bao gian lao nguy hiểm đến hy sinh cả tính mạng làm chứng cho đức tin để con cháu chúng ta hôm nay mới có được đức tin chân chính để theo để giữ. Dẫu là như thế nhưng trong cái thời gọi là Hội Nhập Văn Hóa  ngày nay, người ta lại đang muốn đặt lại tính…chính đáng ( sic ) của việc bắt đạo khi xưa: “ Trở lại lịch sử giáo Hội những thời kỳ đầu ta thấy GH  được đón nhận rộng rãi ở Âu Châu có một phần đóng góp không nhỏ  là GH đã chấp nhận cái hay cái tinh túy  của văn hóa đó, thánh hóa nó và mặc cho nó một ý nghĩa mới phù hợp  với Tin Mừng. Ví dụ lễ Giáng Sinh vốn là lễ thờ Mặt Trời của người Ro Ma, Deus từ tiếng Zeus trong thần thoại La Hy. Tục ngữ Việt nam có câu: “ Nhập gia tùy tục, đáo giang tùy khúc” Các vị chức trách trong GH thời đó chẳng thấy được rằng  các quốc gia  Đông Phương đã có một nền văn hóa đã định hình và phát triển lâu đời không giống với các miền  mà nền văn hóa  đang còn buổi ban sơ. Các ngài muốn truyền đạo  đã thấm nhuần nền văn hóa phương tây, thiếu tôn trọng nếu không muốn nói là coi thường nền văn hóa phương Đông. Chúng ta không nên trách họ ( Các thừa sai ) nhưng phải nhận rằng họ đã để lại cho GH Á Châu một di sản nặng nề. Vốn sẵn có ác cảm với Đạo Công Giáo lại thêm sự khắt khe cấm đoán trong việc thờ cúng ông bà tổ tiên, các nhà Nho lên án đạo này và cho đó là một thứ đạo ngoại lai. Những người theo đạo là những người bất hiếu với ông bà tổ tiên. Cụ  đồ  Nguyễn Đình Chiểu một nhà Nho yêu nước  đã viết mạnh mẽ rằng:

 

“Thà đui mà giữ đạo nhà 

Còn hơn sáng mắt cha ông không thờ” 

( Nguồn TTHV Đa Minh – Lm Phan Cường O.P – Đạo Ông Bà với người Ki Tô Hữu Việt Nam ).

 

 Qua  sự trình bày của một linh mục về chủ trương HNVH  cùng với trích dẫn câu thơ của cụ Đồ Chiểu  không  những khiến chúng ta buồn lòng về nỗi vô ơn đối với các vị thừa sai và các Thánh Tử Đạo Việt Nam  mà còn…rất đáng ngại  về tình trạng  thiếu hiểu biết  Đạo Công Giáo là con đường nên Thánh.

 

Thà…đui có nghĩa… thà ở trong sự mù lòa chân lý còn hơn sáng mắt nghĩa là có trí tuệ để …thờ cái đạo của cha ông  chỉ là cái điều dị đoan mê tín !!!

 

Đối với “ Đạo”  mà nói “ Nhập gia tùy tục, đáo giang tùy khúc” thì chẳng còn gì là “ Đạo”! Tại sao thế ? Bởi vì…đạo là con đường thực hiện tâm linh và  hễ là…đường thì nó phải dẫn đưa ta về đâu, đến đâu  bằng như  không như thế thì đó chỉ là đường quanh co vơ vẩn hoặc  đường …cụt.? Thử hỏi cái gọi là Đạo Ông Bà đó  có phải là…đường hay không và nó sẽ dẫn con người đi đâu ? Về đâu ?

 

Sở dĩ ông bà cha mẹ tổ tiên xưa kia và con cháu chúng ta ngày nay còn giữ và sống đạo là vì đây đích thực là Con Đường Về với Chúa Cha mà Đức Ki Tô đã truyền dạy: “ Ta là đường là sự thật và là sự sống. Không ai đến được với Cha mà không qua Thầy” ( Ga 14, 6 ).

 

Con đường Chúa muốn dẫn đưa chúng ta đi là đường về với Chúa Cha đó là thực tại siêu việt khỏi sự cảm nhận của giác quan cũng như của lý trí suy luận. Thực Tại ấy cũng chính là Nhà Cha, là Nước Thiên Đàng, hay nói như Thánh Phao Lô là Nhà Trại: “ Đức Ki Tô đã đến làm Thầy Tế lễ Thượng Phẩm của sự tốt đẹp hầu đến, đã trải qua Nhà Trại lớn hơn và trọn vẹn hơn không phải bởi tay người ta làm ra nghĩa là không thuộc về cõi thọ tạo này” ( Dt 9, 11 ).

 

Đặt hết lòng tin vào Đức Ki Tô để Ngài dẫn đưa vào Sự Sống Đời Đời trên Thiên Đàng. Các Thánh Tử Đạo dù có chịu những cực hình khốc liệt nhưng vẫn giữ vững được đức tin. Thánh Emmanuel Phụng là ông trùm họ trước khi bị xiết cổ chết đã trao cho con gái mình  một ảnh Thánh Giá và nói: “ Con hãy nhận lấy kỷ vật của cha. Đây là ảnh Chúa Giê Su Ki Tô, Chúa chúng ta. Ảnh này quý giá hơn vàng bạc châu báu bội phần. Con hãy mang nơi cổ và trung thành cầu nguyện sớm chiều con nhé”

 

Ôi ! Công ơn các Thánh Tử Đạo Việt Nam đối với chúng ta lớn lao biết chừng nào bởi chính do Máu Đào của các ngài đã đổ ra  mà chúng ta  mới  có được Đạo Thánh Chúa  như  ngày hôm nay./.

 

Phùng  Văn  Hóa

Lên đầu trang